Q.рдХрдерди (A) : рдоाрдирд╡ рдЕрдкрдиे рдкूрд░े рдЬीрд╡рди рдХाрд▓ рдХे рджौрд░ाрди рдЧाрдордХ рдФрд░ рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдирдИ рдЪीрдЬें рд╕ीрдЦрдиे рдФрд░ рд╕्рдорд░рдг рд░рдЦрдиे рдХे рдпोрдЧ्рдп рд╣ै।
рдХाрд░рдХ (R) : рдПрдХ рдЧंрднीрд░ рд░ूрдк рд╕े рдкीрдб़िрдд рдмрдЪрдкрди рдХे рдкрд░िрдгाрдоों рдХो рдмाрдж рдХे рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдмрджрд▓ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╕рд╣ी рд╡िрдХрд▓्рдк рдЪुрдиें।
(1) (A) рдФрд░ (R) рджोрдиों рд╕рд╣ी рд╣ैं рдФрд░ (R) рд╕рд╣ी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (A) рдХी рдХрд░рддा рд╣ै
(2) (A) рдФрд░ (R) рджोрдиों рд╕рд╣ी рд╣ैं рд▓ेрдХिрди (R) рд╕рд╣ी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (A) рдХी рдирд╣ीं рд╣ै
(3) (A) рд╕рд╣ी рд╣ै рд▓ेрдХिрди (R) рдЧрд▓рдд рд╣ै।
(4) (A) рдФрд░ (R) рджोрдиों рдЧрд▓рдд рд╣ैं।
рдЙрдд्рддрд░ : (2) (A) рдФрд░ (R) рджोрдиों рд╕рд╣ी рд╣ैं рд▓ेрдХिрди (R) рд╕рд╣ी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (A) рдХी рдирд╣ीं рд╣ै
Exaplanation:-
рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдЕрди्рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХी рддрд░рд╣ рдЧाрдордХ рд╡िрдХाрд╕, рдЕрдзिрдХांрд╢ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдШрдЯрдиाрдУं рдХे рдПрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд, рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоेрдп рдХ्рд░рдо рдоें рд╣ोрддा рд╣ै, рд╣ाрд▓ांрдХि рдоोрдЯрд░ рдХौрд╢рд▓ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХी рджрд░ рдПрд╡ं рдЙрдо्рд░ рд╣рд░ рдмрдЪ्рдЪे рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддी рд╣ै।
рдЧाрдордХ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХेंрдж्рд░ीрдп рддंрдд्рд░िрдХा рддंрдд्рд░ рд╡ рдкेрд╢ीрдп рддंрдд्рд░ рдХी рдкрд░िрдкрдХ्рд╡рддा рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ै। рдЬैрд╕े-рдЬैрд╕े рдпрд╣ рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддी рд╣ै, рдмрдЪ्рдЪे рдХी рдЖрдЧे рдмрдв़рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рднी рдмрдв़рддी рдЬाрддी рд╣ै।рдЧाрдордХ рд╡िрдХाрд╕ рдЙрд╕ рдЕрд╡рдзि рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрдХाрд╕ाрдд्рдордХ рдХाрд░्рдпों рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдЬो рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдЧрддि рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै।
рд╕рдХрд▓ (Gross) рдЧाрдордХ рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдРрд╕े рдХौрд╢рд▓ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬिрдирдХे рд▓िрдП рдмрдб़े рдоांрд╕рдкेрд╢ी рд╕рдоूрд╣ों (рдЬैрд╕े, рдмैрдардиा, рдЪрд▓рдиा, рд▓ुрдв़рдХрдиा, рдЦрдб़े рд╣ोрдиा, рдЖрджि) рдХे рд╕рдорди्рд╡рдп рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।
рд╕рдо्рдпрдХ (Fine) рдЧाрдордХ рд╡िрдХाрд╕ рд╣ाрде рдПрд╡ं рдЪेрд╣рд░े рд╕рд╣िрдд рд╢рд░ीрд░ рдХी рдЫोрдЯी рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпों рдХे рд╕рдорди्рд╡рдп рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै। рд╕рдо्рдпрдХ рдЧाрдордХ рдХौрд╢рд▓ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рд╣ेрддु рджोрдиों рд╣ाрдеों рд╡ рдЖंрдЦों рдХी рдЫोрдЯी рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рддे рд╣ैं।
рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рд╡िрдХाрд╕ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд╕ोрдЪ, рддрд░्рдХ, рднाрд╖ा рдХे рдк्рд░рдпोрдЧ, рд╕рдорд╕्рдпा рд╕рдоाрдзाрди рд╡ рд╕ीрдЦрдиे, рдПрд╡ं рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдЙрдирдХे рднौрддिрдХ рд╡ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдХे рд╕ाрде рдмाрддрдЪीрдд рдХे рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।
Q. "рдмрдЪ्рдЪे рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдПрдХ рд╕ीрдзा рдкрде рдирд╣ीं рд╣ै, рдпрд╣ рдЖрдЧे рдмрдв़рддा рд╣ै рдлिрд░ рдкीрдЫे рдоुрдб़рддा рд╣ै рдлिрд░ рдЖрдЧे рдмрдв़рддा рд╣ै।" рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╡ाрдХ्рдп рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдХिрд╕ рд╕िрдж्рдзाрди्рдд рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै?
(1) рдПрдХрд░ूрдкрддा рд╕िрдж्рдзाрди्рдд
(2) рд╕рд░्рдкिрд▓ाрдХाрд░ рдмрдв़ोрдд्рддрд░ी
(3) рдПрдХ-рджिрд╢ाрдпी рд╡िрдХाрд╕
(4) рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЕрдиिрдпрдоिрддрддा
рдЙрдд्рддрд░ : (2) рд╕рд░्рдкिрд▓ाрдХाрд░ рдмрдв़ोрдд्рддрд░ी
рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЪрд░рдг рдоें, рдмрдЪ्рдЪे рдХे рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╕्рддрд░ рддрдХ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж, рдЖрдЧे рдмрдв़рдиे рдкрд░, рд╡िрдХाрд╕ рдкीрдЫे рдоुрдб़рддा рд╣ै, рдПрд╡ं рдлिрд░ рдПрдХ рд╕рд░्рдкिрд▓े рдкैрдЯрд░्рди рдоें рдлिрд░ рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़рддा рд╣ै।
рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдШрдЯрдХों рдоें рдмुрдж्рдзि рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै; рдЙрдд्рддेрдЬрдиा, рдЕрднिрд╡िрди्рдпाрд╕, рдз्рдпाрди, рдкрд░िрдЪाрд▓рди; рд╕्рдоृрддि (рд▓рдШु рд╡ рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ); рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдХाрд░्рдп (рдЬैрд╕े рдкैрдЯрд░्рди рдкрд╣рдЪाрди, рдЪेрд╣рд░े рдХी рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╕ाрдордЧ्рд░ी, рдирдХрд▓, рдХाрд░рдг рд╡ рдк्рд░рднाрд╡ рд╕ंрдШ, рд╕ूрдЪрдиा рдХे рдХрдИ рд╕्рд░ोрддों рдХो рдПрдХ рд╕ाрде рд╕ंрд╕ाрдзिрдд рдХрд░рдиा); рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рд╡िрдЪाрд░ рдПрд╡ं рддрд░्рдХ рд╡ рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдиिрд░्рдоाрдг (рд╕рдорд╕्рдпा рд╕рдоाрдзाрди, рднाрд╖ा, рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рд▓ेрдиा, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрджрд░्рдн рд╡ рдиिрдпрдо)।
Q. рдмрд╣ुрдд рд╕े рдЕрднिрднाрд╡рдХों рдиे рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдХाрд░्рдЯूрди рдиीрдХ рд╢ो 'рд╢िрдирдЪैрди' рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд▓рдЧाрдиे рдХी рдоाँрдЧ рд░рдЦी рдХ्рдпोंрдХि рдЙрдирдХे рдмрдЪ्рдЪे рдЗрд╕ рд╢ो рдХे рдоुрдЦ्рдп рдкाрдд्рд░ рдХे рдЕрдиुрд╢ाрд╕рдирд╣ीрди рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХी рдирдХрд▓ рдХрд░рдиे рд▓рдЧे рдеे। рдпрд╣ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╕рдоाрдЬीрдХрд░рдг рдкрд░ рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै। рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдХो
(1) рдоिрдбिрдпा
(2) рд╕рд╣рдкाрдаिрдпों
(3) рдкाрд╕-рдкрдб़ोрд╕
(4) рд╕ोрд╢рд▓ рдиेрдЯрд╡рд░्рдХिंрдЧ рдк्рд▓ेрдЯрдлाрд░्рдо
рдЙрдд्рддрд░: (1) рд╕рдоाрдЬीрдХрд░рдг рдХे рджौрд░ाрди рдПрд╡ं рдЗрд╕рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк, рд╡्рдпрдХ्рддि рдХुрдЫ рдЬ्рдЮाрди, рдЕрдиुрднрд╡, рдХौрд╢рд▓ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддा рд╣ै рдЬो рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЙрд╕рдХे рдПрдХीрдХрд░рдг рдоें рдпोрдЧрджाрди рджेрддा рд╣ै, рд╕рдоाрдЬ рдХे рдХाрдиूрдиों, рдиिрдпрдоों рдПрд╡ं рдиैрддिрдХ рдоाрдирджंрдбों рдХो рд╕рдордЭрддा рд╣ै।
рдЗрд╕ рддрде्рдп рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдХि рд╕рдоाрдЬीрдХрд░рдг рдкूрд░े рдЬीрд╡рди рднрд░ рдЪрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЬीрд╡рди рдХे рдкрд╣рд▓े рдЪрд░рдг – рдмрдЪрдкрди рдоें, рдпрд╣ рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЬैрд╡िрдХ рд╡ рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯрддाрдУं рдХे рдХाрд░рдг, рдмрдЪ्рдЪे рдХे рдкрд╣рд▓े рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдЙрд╕рдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡, рдЪрд░िрдд्рд░, рд╡рд░ीрдпрддाрдУं рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╡ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं।
рд╕рдоाрдЬीрдХрд░рдг рддрдеाрдХрдеिрдд рдЕрднिрдХрддाрдУं (рд╕ाрдеी рд╕рдоूрд╣, рдЪрд░्рдЪ, рдкрд░िрд╡ाрд░, рд╕्рдХूрд▓, рдЖрджि) рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЕрди्рдп рд╕рдоाрдЬीрдХрд░рдг рдПрдЬेंрдЯों рдХे рд╕ाрдордиे, рдЖрдзुрдиिрдХ рджुрдиिрдпा рдоें рдоीрдбिрдпा : рдЬैрд╕े рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди рдХो рдХुрдЫ рд╡िрдЪाрд░ों рдХे рдк्рд░рд╕ाрд░ рдоें рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рднाрд╡ी рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдЬ्рдЮाрди рдПрд╡ं рд╕ूрдЪрдиा рдХे рд░ूрдк рдоें рдпрд╣ рд╢्рд░рд╡्рдп рджृрд╢्рдп рд╕ंрдЪрд░рдг рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ूрдЪрдиा рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рдЖрд╕ाрди рд╣ै।
рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди рдк्рд░рднाрд╡ рдЙрдкрдХрд░рдг рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо, рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди, рд╕рдоाрдЪाрд░, рдлिрд▓्рдоें рдПрд╡ं рдХाрд░्рдЯूрди рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдХाрд░्рдЯूрди рдЕрдзिрдХ рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рд╣ैं। рд╡े рджुрдиिрдпा рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрдЪ्рдЪे рдХी рдзाрд░рдгा, рдоूрд▓्рдпों рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдПрд╡ं рдкाрд▓рди-рдкोрд╖рдг рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।

